بیماری های قارچی و انگلی ماهی سی بس

بیماری های قارچی و انگلی ماهی سی بس

بیماری های قارچی

نقطه قرمز

لکه قرمز یا به طور دوره­ای گزارش شده است که گونه ­های مختلف ماهی در طبیعت، از جمله سی باس را آلوده می­ کند. این بیماری در شرایط آب شیرین و دهانه رودخانه بروز می ­کند و عموماً در محیط­های دریایی دیده عامل آن موجودات قارچی می ­باشند که اسپورهای متحرک آن به پوست ماهی حمله کرده و شروع کننده عفونت است. سپس قارچ در پوست و ماهیچه‌های ماهی تکثیر می‌شود و منجر به زخم‌های شدیدی می‌شود که معمولاً به عنوان "لکه قرمز" شناخته می‌شود. ای قارچ به عنوان عفونت ثانویه در اثر انواع باکتری­ ها نیز ممکن است رخ دهد.

علائم عفونت: ماهی های مبتلا به طور معمول دارای زخم های قرمز عمیق یا خون ریزی دهنده روی پوست بدن هستند. زخم ممکن است به چشم گسترش یابد و درگیر شود. ماهی ها ممکن است بی حال شوند و به راحتی طعمه گونه های دیگر شوند.

درمان و کنترل: شیوع لکه ­های قرمز با افزایش شوری حوضچه­ های آب شیرین با موفقیت درمان می­ شود.

بیماری ­های انگلی

1- کریپتوکاریونوزیس

کریپتوکاریونوزیس یا ایک دریایی در اثر عفونت پوست و آبشش با کریپتوکاریون ایجاد می ­شود. تحریک کننده­ ها یک انگل تک یاخته ­ای مژک دار است که میزبان اختصاصی ندارد و ممکن است باعث بیماری جدی در ماهی­ های دریایی پرورش داده شده به ویژه در مناطق گرمسیری شود این یکی از بیماری ­های انگلی مهمی است که سی بس که در مخازن برای پرورش نگهداری می­ شود را تحت تاثیر قرار می ­دهد. به احتمال زیاد زمانی اتفاق می‌افتد که ماهی‌ها تحت استرس هستند و مقاومت آن‌ها در برابر بیماری کاهش می‌یابد، به ویژه پس از گرفتن ماهی از طبیعت. آن­ها از سلول­ های میزبان در زیر اپیتلیوم تغذیه می ­کنند و باعث تحریک شدید می­ شوند که در ابتدا باعث تولید بیش از حد مخاط و در نهایت تخریب کامل پلاکت­ های تنفسی ظریف رشته ­های آبشش می­ شود. روی پوست، این تک یاخته انگلی ضایعات قابل توجهی ایجاد می­ کند که منجر به تخریب مناطق وسیعی از اپیدرم می ­شود. عفونت ثانویه ممکن است شرایط را پیچیده کند و میزبان بمیرد.

علائم عفونت: اولین علائم بالینی این بیماری زمانی ظاهر می شود که ماهی شروع به خراشیدن یا پرش ناگهانی در کف یا دیواره مخزن می­ کند. با پیشرفت بیماری، ماهی بی ­اشتها و لاغر می­ شود. در صورت درمان نشدن چشم‌های ماهی کدر می‌شود و لکه‌های سفید یا زخم‌های کوچک ممکن است روی فلس‌های آن‌ها ایجاد شود. پیشرفت بیماری سریع است و اگر ماهی درمان نشود ممکن است ظرف دو تا سه روز بمیرد.

درمان و کنترل: اگرچه درمان ایک دریایی در سی بس ممکن است به طور موثر در مخازن و حوضچه‌های کوچک در صورت تشخیص زودهنگام اجرا شود، درمان در حوضچه‌های بزرگ یا محیط‌های آب آزاد ممکن است دشوار یا غیرممکن باشد. این انگل برای زنده ماندن به آب با شوری بالا نیاز دارد.

درمان با کاهش شوری از سطح معمول ppt 35 -30 به حداقل ppt 15 یا کمتر انجام می­ شود. این تغییر در شوری در صورت لزوم می تواند به سرعت انجام شود، اگرچه دوره تغییر توصیه شده 24 ساعت است. بهبودی باید از روز اول درمان مشهود باشد و طبیعی است که ماهی طی سه تا پنج روز شروع به تغذیه کند. شوری باید حداقل به مدت 9 روز پایین نگه داشته شود تا چرخه زندگی ارگانیسم شکسته شود.

ماهیانی که به شدت آلوده شده‌اند، به‌ویژه بچه‌ها، ممکن است علی‌رغم درمان به مرگ خود ادامه دهند. اگر کاهش شوری آب غیر عملی باشد، بیماری را می­ توان با تجویز سولفات مس با حداکثر ppm 0/2  مس موجود به عنوان یک حمام طولانی مدت درمان کرد. احتیاط در طول درمان ضروری است زیرا تفاوت کمی بین دوز درمانی و دوز سمی مس در ماهی وجود دارد. ممکن است تلفات زیادی در نتیجه درمان ایجاد شود.

جلوگیری: کاهش منظم شوری آب در مخازن مولدین، وقوع کریپتوکاریونوزیس را کاهش می ­دهد. این کار باید به طور منظم، حداقل دو بار در سال انجام شود، و شوری باید زیر ppt 10 ، به مدت 9 روز باقی بماند. تمام مولدانی که وارد یک مرکز می شوند باید تحت یک دوره قرنطینه و تصفیه آب شیرین قرار گیرند تا این انگل از بین برود.

 2- تریکودینیازیس

بیش از نیمی از ماهی بس های نوجوانی که به شدت به این انگل آلوده بشود می­ میرند. تریکودینا همچنین باعث ایجاد مشکلاتی برای تراکم بالای ماهی سی بس در قفس می شود. حساسیت بیشتر لارو و بچه ­ماهیان، در شرایط حاد تلفات در بزرگسالان هم دیده می­ شود، تهاجم به آبشش، باله و بینی

علائم عفونت: موکوس ­دار شدن آبشش ­ها، تیرگی بدن، قرارگیری لاروها در مسیر جریان آب، عدم فعالیت ماهی، تولید بیش از حد مخاطی، برافروختگی، هیپرپلازی و نکروز اپیدرم. باله ممکن است در ماهی ­های به شدت آلوده به شدت ساییده شود و این ممکن است با سستی و از دست دادن اشتها همراه باشد.

درمان بیماری: ماهیان جوان: فرمالین-متیل ­بلو (20-40 میلی­ لیتر در مترمکعب و 80-120 میلی­ گرم در مترمکعب) به مدت 20-30 دقیقه. ماهیان بزرگسال: متیل بلو (20-30 میلی­ گرم در مترمکعب) در آب جریان­ دار. حمام مترونیدازول به میزان 10 میلی­ گرم در کیلوگرم. بی­ اثری نمک.

پیشگیری: جلوگیری از تراکم  و مواد آلی بالا.

Henneguya sp -3

تاژک داری است که عمدتاً به آبشش بس دریایی در قفس می چسبد. در عفونت­ های سنگین، ممکن است در پوست دیده شود. علائم فاحش آن شامل، هیپرپلازی، برونشیت به علاوه نکروز می ­باشد.

درمان عفونت: فرمالین بهترین درمان برای تک یاخته ها و آبشش است. میزان موثر 15 تا 25 پی پی ام به عنوان درمان استخر و 100 تا 250 پی پی ام برای یک ساعت به عنوان درمان طولانی مدت است. در دمای کمتر از 60 درجه فارنهایت (15/6 درجه سانتی گراد) ماهی غلظت فرمالین ppm 250 را به مدت یک ساعت تحمل می کند.

 کاهش اکسیژن ممکن است چند روز پس از درمان با فرمالین رخ دهد. اسید استیک در غلظت 1:5 به مدت 1 تا 2 دقیقه برای کنترل انگل­های خارجی استفاده شده است.

4- Epistylis


 یکی دیگر از تک یاخته ­های موجود در بس دریایی به ویژه در محیط ­های آب شیرین است. گاهی اوقات بیماری ­زا می­ شود. با ساقه هایش به ماهی می­ چسبد. این تک یاخته ممکن است در دماهای مختلف وجود داشته باشد و تعداد آن ممکن است به اندازه ای باشد که باعث ایجاد برامدگی­ های خاکستری روی سطح اپی تلیال شود.

درمان عفونت: فرمالین بهترین درمان برای تک یاخته ها و آبشش است. میزان موثر 15 تا 25 پی پی ام به عنوان درمان استخر و 100 تا 250 پی پی ام برای یک ساعت به عنوان درمان طولانی مدت است. در دمای کمتر از 60 درجه فارنهایت (15/6 درجه سانتی گراد) ماهی غلظت فرمالین ppm 250 را به مدت یک ساعت تحمل می کند. کاهش اکسیژن ممکن است چند روز پس از درمان با فرمالین رخ دهد. اسید استیک در غلظت 1:5 به مدت 1 تا 2 دقیقه برای کنترل انگل­ های خارجی استفاده شده است.

5- ترماتودهای تک ژنتیکی

ترماتودهای تک ژنتیکی را می­توان در طول سال مشاهده کرد. گزارش شده است که دما ظاهرا نقش مهمی در تعیین شیوع برخی از انگل‌های مونوژن دارد. اوج عفونت ترماتودهای تک ژنتیکی معمولاً در بین ماهیان حساس جوان رخ می ­دهد. چنین رفتاری برای گسترش ارگانیسم در جمعیت ماهی مفید است. ترماتودهای مونوژنی که آلودگی به آنها در سی بس گزارش شده است شامل داکتیلوژیروس می ­باشد. این انگل ­ها بویژه در آبشش­ ها و پوست ماهیان پرورشی و وحشی مشاهده می­ شود.

عفونت به طور معمول به دنبال دستکاری و تراکم بالا رخ می­ دهد. انگل بیشتر در آبشش، بینی و سطح بدن تجمع می­ یابد.

علائم بیماری: تجمع ماهی روی سطح آب، آبشش به رنگ روشن و حاوی موکوس فراوان، اختلال در عملکرد آبشش و در نهایت مرگ. ماهیان آلوده به دلیل آسیب آبشش ­ها دچار مشکلات تنفسی، خون ریزی، پوسیدگی باله و افزایش ترشح موکوس می­ باشند.

درمان: داکتیلوژیروس به آسانی با یک تک دوز فرمالین ( ppm 250 برای 35 40-دقیقه) یا دو بار استفاده از پرمنگنات پتاسیم به فاصله دو روز با دوز ppm 5 در آب ساکن درمان شده است همچنین از نمک طعام معمولاً برای پیشگیری در تانک ­ها (کلرید سدیم) به میزان 25 گرم / لیتر استفاده می­ شود.

6- امیلوادینیوزیس

این بیماری تحت عنوان بیماری مخملی معروف است، در ماهیان دریایی، پرورشی و آکواریومی مشکلات عمده­ای ایجاد کرده و در مواردی به تلفات شدید منجر می­ شود. درجه حرارت مطلوب آن 23 تا 25 درجه سانتی ­گراد است.

علائم بالینی: نا آرامی، بی اشتهایی، التهاب و خون ریزی آبشش، ساییدن بدن به اطراف و مخملی شدن بدن.

کنترل و درمان: قرنطینه ماهیان به مدت 14 روز، حمام آب شیرین 2 تا 5 دقیقه، سولفات مس به میزان 1/1 میلی گرم

7- تریپانوزوما

تریپانوزوم‌های تک یاخته‌ای انگلی از جنس تاژکدارانی‌ هستند که سیستم عروقی (خون) ماهی‌ها را آلوده می‌کنند و می‌توانند باعث کم‌خونی و بی‌حالی شوند. زالوها و سایر انگل­ های تغذیه کننده خون، میزبان میانی هستند و هنگام گاز گرفتن ماهی، انگل­ ها را انتقال می ­دهند. این انگل همچنین ممکن است مستقیماً بین ماهی منتقل شود.

بس دریایی مبتلا علائم بی اشتهایی، بی حالی، کم خونی، از دست دادن فلس، خون ریزی داخل چشمی و اگزوفتالمی را نشان می دهد ماهی­ های جوان آسیب پذیر هستند و مرگ و میر می­ تواند ناشی از عفونت باشد.

هیچ درمان عملی برای مدیریت تریپانوزوم ­ها وجود ندارد، اگرچه ریشه کنی زالو  ممکن است یک اثر محافظتی داشته باشد.

8- Chilodonella

مژک داران تک سلولی و عامل بیماری است که بر روی آبشش ­ها و پوست بس دریایی آسیایی آب شیرین تاثیر می­ گذارد. این انگل عامل نسبتاً شایع بیماری بس دریایی در سیستم ­های پرورشی بزرگ آب شیرین  است.

علائم عفونت شامل مرگ و میر، بی حالی و بی اشتهایی است. تشخیص را می توان از طریق تشخیص میکروسکوپی در خراش های پوست یا آبشش انجام داد. جمعیت های متراکم روی اپیتلیوم میزبان عملکرد فیزیولوژیکی طبیعی از جمله تنظیم اسمزی، تبادل گاز و دفع را مهار می­ کنند.

درمان: چیلودونلا را می ­توان با فرمالین، سولفات مس، مالاشیت گرین و متیلن بلو درمان کرد.

9- زالوها

در محیط­ های آب شیرین، لب شور و دریایی وجود دارد. زالوهایی که به طور انحصاری از خون ماهی­ها تغذیه می­ کنند نیز می­ توانند آزادانه زندگی کنند زیرا ممکن است پس از تغذیه میزبان خود را ترک کنند و تا آخرین وعده غذایی هضم نشده به میزبان جدید نچسبند. زالوها با استفاده از مکنده­ های قدامی و خلفی به میزبان خود می­ چسبند. زالوهای ماهی از آرواره‌های خود برای دسترسی به خون استفاده می‌کنند و ممکن است هنگام تغذیه با تزریق بزاق که آنزیم لخته‌کننده میزبان (ترومبین) را مهار می‌کند، از لخته شدن خون جلوگیری کنند.

علائم بالینی عبارتند از کم خونی، تغییر رنگ بدن، از دست دادن پوسته، ساییدگی باسن و شنای بی قرار. زالو همچنین می تواند به عنوان یک ناقل برای سایر انگل ها و پاتوژن ها، از جمله باکتری­ ها عمل کند. هجوم شدید زالوهای نامناسب به ماهی موجب ایجاد باله­ های فرسوده، خونریزی و تورم در محل اتصال شده و بازارپسندی ماهی را کاهش می­ دهد.

درمان: حمام فرمالین ppm 50 برای مدیریت زالو موثر است.

10- آکانتوسفالا

کرم‌های آکانتوسفالید، علی‌رغم ظاهر ترسناک با ردیف‌های قلاب‌هایش، به‌عنوان پاتوژن‌های جدی ماهی مشاهده نشده‌اند. اکثریت آکانتوسفالی در باس دریایی به صورت بالغ در روده یافت می شود.

11- کوپه پودهای انگلی

غلاف های انگلی یکی از مخرب ترین انگل­ های ماهی هستند. ماده بالغ معمولاً به ماهی می ­چسبد و از میزبان تغذیه می­ کند. پس از جفت گیری، ماده بالغ می­ شود و کیسه­ های تخمی تولید می­ کند در حالی که نر می میرد. مواد شیمیایی که به طور گسترده برای کنترل انگل­ های سخت پوست کوپه بود در بسیاری از گونه­های ماهی استفاده می­ شوند شامل: کلرید سدیم، پرمنگنات پتاسیم، لیندن، کلرید آمونیوم، دی کلرو دی فنیل تری کلر اتان، دیپترکس و بنزن هگزاکلرید جزو موثرترین داروها در کنترل آرگولوس و لرنه­آ می­ باشند.

 البته دوز، روش استفاده و مدت زمان درمان به گونه و اندازه ماهی و غلظت دارو بستگی دارد.

هر چند آبزی پرور باید قبل از استفاده از هر یک از این داروها با مراجع مربوطه مشورت کند چون ممکن است استفاده از بعضی از آن­ها به دلیل اثرات سرطان­زا و تاثیرات نامطلوب محیطی ممنوع باشد.

Caligus sp -12

 آن­ها به آبشش‌ها، حفره‌های دهانی و گاهی روی پوست و باله‌های بس دریایی می‌چسبند. عفونت های شدید می­تواند باعث مرگ و میر دسته جمعی به خصوص در ماهی های جوان شود.

Lernanthropus sp -13

در آبشش بس دریایی به ویژه در ماهی­ های پرورش داده شده در قفس یافت می­ شود. تعداد زیادی از این انگل می­ تواند باعث کم خونی میزبان ماهی شود.